Şanghay İşbirliği Örgütü ŞİÖ Devlet Başkanları 22. Toplantısı 15-16 Eylül 2022’de Özbekistan’da Semerkant’ta yapıldı.
Zirve sonunda yayınlanan deklarasyonda şu vurgu ön plana çıktı:
"Büyük toplumsal dönüşümün ve hızlı gelişmenin yaşandığı küresel değişikliklerle karşı karşıyayız"
Evet dünya yeni bir düzen değişiminin eşiğinde. Kartlar yeniden karılıyor. Mevcut sistemde ani kırılmalar yaşanıyor. Söz konusu deklerasyonda açıkça buna işaret ediliyor.
DÖNÜŞÜM - GÜÇLÜ ÇOK KUTUPLULUK- KRİZLER DERİNLEŞİYOR
Bildiriye göre dünyada Rusya ile birlikte Çin ile oluşan bir "Güçlü çok kutupluluk" kavramından söz ediliyor. Bu mesaj aslında Atlantik'e veriliyor.
Belgede 'Artan bağlantılılık', 'Hızlanan Dijitalleşme' yeni dönemin anahtar kelimeleri olarak işaret ediliyor.
Uuslararası tehditlerin daha da karmaşık hale geldiği belirtiliyor. "Krizler Yoğunlaşıyor" vurgusu ile yeni dönem dünya siyaseti özetleniyor.
YENİ MESAJ ŞU: ALTERNATİF YAKLAŞIMLAR GEREKİYOR
Derinleşen sorunlar ve yaşanan krizlere dikkat çekilen belgeye göre 'yeni bir alternatife ihtiyaç var' mesajı veriliyor. Şu ifadeler dikkat çekici:
"2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları uygulamasında ciddi sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Bu sonuç karşısında, daha eşit, etkili bir iş birliği ve sürdürülebilir kalkınma için yeni yaklaşımlar gerekmektedir"
Yani mesaj kısa ve net. Pandemi ardından savaşlar dönemini yaşayan dünyada yeni ve ülkeler arasında bağlantıyı güçlendirecek politikalara ihtiyaç var.
Ukrayna savaşı, Karabağ, Adalar Denizi'nde ve Vietnam'da yaşanan krizler ticaret yolları için büyük tehditler içeriyor. Bu en çok Çin'in ayağına basılması demek.
Trump döneminde Çin uluslararası entegrasyondan bahsetmeye başlamıştı. Amerika Eski Başkanı Donald Trump ise daha korumacı ve kapalı bir yaklaşımı ortaya koymuştu dikkat edilirse.
Dünyanın en büyük ticaret koridorunu inşa etmek isteyen Çin globalleşen bir dünya beklerken karşısında birçok engel bulmaya başladı. Rusya'nın eli Ukrayna savaşı ile bağlandı; Ambargolar ile köşeye sıkıştı. Dünya'nın Doğu'su bu sıkışmışlık altında kendine bir hedef çiziyor. Bir dönemler Batı'nın ortaya koyduğu 'özgür, daha kolay ve bağlantılı' ticareti ifade eden 'Globalleşme' kelimesini kullanmadan yol haritası olarak kendine çiziyor.
DOĞU'NUN GLOBALLEŞME KAVRAMI:ŞANGAİ RUHU:
İşte bu noktada zirve sonunda yayınlanan deklarasyonda ifade edilen 'Şangai Ruhu' olarak bir kavramdan bahsediliyor. Yani Dünya'nın Doğu'su yeni bir Globalleşme arayışında. Deklerasyondaki o cümleler şöyle:
"ŞİÖ üyesi devletler, uluslararası ve bölgesel sorunlarda ve geleneksel ve yeni ortaya çıkan güvenlik tehdidi gelişmelerinde yeni uluslararası ilişkiler (Shanghai) ruhuyla davranacaklardır: Karşılıklı saygı, adalet, eşitlik ile karşılıklı fayda ve insanlık için paylaşılan ortak bir vizyon biçimlendirmek.Üye ülkeler insanın ve doğanın uyumlu birlikteliğini sağlamak için çevre dostu bir gezegen için siyaset, güvenlik ve ekonomi konularındaki işbirliklerini geliştirmelidir. Bu amaçla Kapsamlı Plan ve 2023-2027 döneminde uygulanması onaylanmıştır. Bu yaklaşım kuşaktan kuşağa aktarılacaktır"
SERMAYENİN, HİZMETLERİN VE TEKNOLOJİNİN SERBEST DOLAŞIMI PROJEKSİYONU
Deklerasyonun en dikkat çekici bölümü alınan ekonomik kararlar. Asya ülkeleri ŞİÖ ile birlikte yeni özgür ve kolay bir ticaret merkezi kurmak peşinde. Bunu Deklerasyonda açıkça görüyoruz. Malların, sermayenin, hizmetlerin ve teknolojinin serbest dolaşımını içeren yol haritaları benimsenmiş durumda. Hatta uluslararası nitelikte kurumsal altyapısının kurulması için bile çalışılmış. Bakın alınan o kararlarda ekonomik iş birliği için “ŞİÖ Ekonomik Think Tank Konsorsiyumu” ve ŞİÖ Ekonomik Forum’u kurulması, ŞİÖ İş Konseyi ve ŞİÖ İnterbank Birliği’nden bahsediliyor.
(Yazının kalan kısmı pazar günkü köşemde)
